DEHB’yi Anlamak
Dikkat, Dürtü ve Duyguları Yönetmenin Bilimsel Çerçevesi
DEHB; odaklanmayı, planlamayı, duyguları düzenlemeyi ve günlük yaşamı organize etmeyi etkileyen nörogelişimsel bir farklılıktır. DEHB: yalnızca “yerinde duramama” değildir.
Dünya genelinde %5–11 oranında görülür.
DEHB:
- Tembellik değildir
- İrade eksikliği değildir
- Yürütücü işlev sistemindeki farklılıklardan kaynaklanır
DEHB Neyi Etkiler?
DEHB’li bireyler özellikle beynin “yönetim sistemi” olarak tanımlanan yürütücü işlev alanlarında zorlanırlar
En sık etkilenen alanlar:
- Zaman yönetimi
- Organizasyon
- Öncelik belirleme
- Planlama
- Göreve başlama ve bitirme
- Duygusal kontrol
- Dürtü kontrolü
- Dikkati sürdürme
- Görevler arası geçiş
Bu zorluklar okulda, evde ve sosyal yaşamda performansı doğrudan etkiler.

Sadece Çocuklarda mı Görülür?
Uzun yıllar yalnızca çocukluk çağına özgü sanılmıştır.
Oysa DEHB yetişkinlikte de devam edebilir
Hiperaktivite zamanla azalabilir.
Ancak odaklanma ve yürütücü işlev güçlükleri çoğu zaman sürer.
Birçok kişi üniversite veya iş hayatında yaşadığı zorlukları o zaman fark eder.
DEHB’de Yaklaşımlar
Bilimsel araştırmalar üç temel modelden söz eder
İlaç Tedavisi
Kısa vadede davranış düzenlemesi sağlar.
Ancak uzun vadede üstünlüğün kaybolduğu gösterilmiştir.
Akademik öğrenme üzerindeki etkisi sınırlıdır.
Eğitim ve Davranışsal Model
Ebeveyn eğitimi, koçluk ve çevresel düzenleme içerir.
Amaç davranışı baskılamak değil, beceri kazandırmaktır.
Kombine Model
Başlangıçtan itibaren etikilidir. Beceri kazanımı ve akademik başarı edinimi daha sık görülür. Kalıcı etki çok daha yüksek oranda görülür. DEHB’de en etkili ve verimli tabip modelidir.

Kalıcı Hedef Nedir?
Araştırmalar şunu gösterir
- İlaç kısa vadede davranışı düzenler
- Eğitim uzun vadede beceri kazandırır
- Çevresel uyum sürdürülebilir gelişim sağlar
DEHB’de asıl hedef:
- Yürütücü işlevleri güçlendirmek
- Öz-düzenleme becerisi kazandırmak
- Çocuğu bağımsız performansa taşımaktır
DEHB Bir Potansiyel Meselesidir
Doğru destekle:
- Yaratıcılık güçlenir
- Enerji üretkenliğe dönüşür
- Problem çözme becerisi artar
- Öz güven gelişir
DEHB bir engel değildir.
Yapılandırılmadığında zorlayıcı olabilir.
Simon Bu Noktada Nerede Durur?
Simon Says Stay on Track, DEHB’yi “bastırmaya” çalışmaz. Yürütücü işlevleri sistematik olarak güçlendirerek, çocuğun kendi davranışını yönetebilmesini hedefler.
Amaç:
- Çocuğu susturmak değil,
- kendi yönetim sistemini güçlendirmektir.