BİLMEME DEĞİL, YAPAMAMA
DEHB; basit bir dikkat dağınıklığı, zekâ sorunu ya da bilgi eksikliği değildir. Beynin öz-düzenleme ve karar alma süreçlerini yöneten prefrontal korteks bölgesindeki işleyiş farkından kaynaklanan nörogelişimsel bir problemdir..
Günlük Yaşama ve Okula Yansımaları 2 temel alanda olur; 1- dikkat sorunları, 2- Hiperaktivite ve dürtüsellik boyuru.
- Dikkat Boyutu: Görevleri ve ödevleri yarıda bırakma, zamanı yönetememe, organizasyon güçlüğü, eşyaları kaybetme ve günlük işlerde unutkanlık.
- Hiperaktivite ve Dürtüsellik Boyutu: Oturduğu yerde uzun süre sakince kalamama, sürekli kıpırdanma, aşırı konuşma, başkalarının sözünü kesme ve grup durumlarında sırasını beklemekte güçlük çekme.
DEHB'de temel sorun "bilmeme" (know) değil, "yapamama/performansa dökememe" (do) problemidir. Çocuğunuz doğru davranışı bilse dahi bunu doğru zamanda ve yerde sergilemekte güçlük çeker. Bunun sebebi de Beynin yürütücü işlev denen becerilerinin gelişimindeki gecikmedir.
Prof. Adele Diamond'ın belirttiği üzere, hayatımızı yöneten yürütücü işlevler dört temel sütuna dayanır:
İnhibisyon (Kendini Tutma): İçsel veya dışsal çeldiricilere "hayır" diyebilme gücüdür. Eksikliğinde sabırsızlık, dürtüsellik ve düşünmeden hareket etme görülür.
Çalışma Belleği: Bilgiyi zihinde tutup aktif işleyebilme becerisidir. Eksikliğinde yönergeleri unutma, eşya kaybetme ve okuduğunu/dinlediğini takip etmekte güçlük çekilir.
Bilişsel Esneklik: Değişen durumlara adapte olma ve hızla B planına geçebilme kapasitesidir.
Planlama-organizasyon: Yaoılması gereken işlerle ilgili planlar yapma bu planlara göre işleri organize etme. Süreç boyunca öz denetim yani kendini kontrol edebilme.

DEHB’nin yaratttığı sorunları aşmak ve tıbbi ve eğitsel desteklemelerle mümkündür. Tıbbi değerlendirme, tanı, terapi ve gereğinde tedavi sürecinde çocuk ergen psikiyatrislerinden destek alınmalıdır. Bununla birlikte eğitim-terapi desteği günlük yaşam rutinlerini normalleştirmede çok önemli ve yararlıdır. Bu amaçla yürütücü işlev geliştirme programı uygulayan eğitimvcilerden yardım alınmalıdır. Eğitim desteği dikkat ve çalışma belleğini destekleyen masa başı bileşenleri de içermelidir.
Çocuğun yaşadığı bu süreçleri "tembellik", "yaramazlık" veya "isteksizlik" olarak etiketlemek yerine; onların zihinsel kontrol mekanizmalarına dışsal destekler (yapılandırılmış rutinler, net yönergeler ve görsel hatırlatıcılar) sunarak rehberlik etmek en doğru yaklaşımdır.